Park Narodowy De Groote Peel

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

Cały ten krajobraz powstał dzięki wodzie. Pod ziemią znajduje się warstwa, przez którą deszczówka nie mogła łatwo odpływać, więc przez tysiące lat gromadziły się tutaj szczątki roślin. Przy niewielkiej ilości tlenu nie rozkładały się normalnie i z czasem powstawały coraz grubsze warstwy torfu. W niektórych częściach dawnego Peel torf miał podobno nawet dziewięć metrów grubości. Przez długi czas teren był tak mokry i trudny do przejścia, że stanowił naturalną barierę pomiędzy miejscowościami po obu jego stronach.

Później ktoś zauważył, że mokra ziemia ma sporą wartość. Torf wycinano w dużych blokach, suszono i używano jako opału w piecach oraz kuchniach. Nazywano go „het zwarte goud van de Peel” - czarnym złotem Peel. Powstawały specjalne drogi, po których wywożono wysuszony materiał, oraz kanały służące do transportu łodziami. Ślady po tej działalności są dzisiaj częścią parku: część obecnych zbiorników wodnych to dawne miejsca wydobycia, a proste pasy terenu zdradzają dawne trasy wykorzystywane przez ludzi pracujących przy torfie. Wydobycie w tej części Peel trwało miejscami aż do lat 70. XX wieku.

Paradoks polega więc na tym, że teren wyglądający obecnie na dziki został w dużej mierze ukształtowany przez ludzi. Większość ogromnego niegdyś torfowiska zniknęła w domowych piecach, a De Groote Peel jest jednym z zachowanych fragmentów. Od 1993 roku ma status parku narodowego, a dzisiaj prowadzone są tutaj prace mające zatrzymać jak najwięcej wody. Bez niej pozostały torf wysycha, zarasta drzewami i powoli znika, dlatego blokuje się stare rowy odwadniające i próbuje ponownie stworzyć warunki odpowiednie dla torfowców.

Na trasach najlepiej widać, jak mokry jest to teren. W wielu miejscach ścieżka przechodzi na knuppelbruggen, czyli drewniane pomosty ułożone nad grząskim gruntem i wodą. Po większym deszczu dobre buty naprawdę mają tutaj sens. Torfowiec potrafi wyglądać jak normalny zielony dywan, mimo że bezpośrednio pod nim znajduje się woda. Staatsbosbeheer wspomina nawet o starych pniach drzew ukrytych w torfie, które przy niskim poziomie wody ponownie wychodzą na powierzchnię. Lokalnie nazywa się je peelpuisten.

De Groote Peel jest również jednym z ważniejszych miejsc dla ptaków wodnych i bagiennych. Gniazduje tutaj ponad 100 gatunków ptaków, w tym podróżniczki, kląskawki i trznadle. Jesienią podczas migracji można zobaczyć również żurawie, które zatrzymują się na mokradłach przed dalszą podróżą. Z tego powodu niektóre spokojniejsze fragmenty parku są okresowo zamykane w sezonie lęgowym oraz podczas jesiennych migracji. Nie oznacza to zamknięcia całego De Groote Peel - główne trasy pozostają dostępne, ale warto trzymać się aktualnego oznakowania.

Dobrym punktem rozpoczęcia wizyty jest Buitencentrum De Pelen przy Ospel. Stąd rusza kilka tras spacerowych i można najpierw zobaczyć niewielką ekspozycję wyjaśniającą historię torfowiska. Nie trzeba od razu planować wielkiej wyprawy. Już krótszy spacer pozwala przejść po drewnianych kładkach, zobaczyć otwarte mokradła i zrozumieć, dlaczego nazwa „Peel” wiąże się właśnie z podmokłym terenem.

Najlepiej przyjechać tutaj bez nastawienia na jeden spektakularny punkt. De Groote Peel działa trochę inaczej. Najpierw idzie się przez trawy i wrzosy, potem ścieżka wchodzi na drewniany pomost, między roślinami pojawia się czarna woda, a kilometr dalej krajobraz otwiera się na tyle, że prawie nie widać zabudowań. Kiedy wiadomo, że jeszcze niewiele ponad sto lat temu ludzie spędzali całe dni na wycinaniu i suszeniu tutaj torfu, ten pusty, spokojny krajobraz nabiera zupełnie innego znaczenia.