De Passage – zabytkowy pasaż w Hadze

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

De Passage w Hadze to jedno z tych miejsc, przez które można przejść zupełnie przypadkiem i dopiero po chwili zorientować się, że nie jest to zwykłe centrum handlowe. Wąskie przejścia przykryte wysokimi szklanymi dachami, jasne fasady, dekoracyjne balkony, witryny i okrągła część pod kopułą bardziej przypominają eleganckie pasaże z Paryża czy Brukseli niż typową holenderską ulicę ze sklepami. I właśnie taki był pierwotny pomysł – stworzyć w Hadze miejsce do eleganckiego spacerowania i robienia zakupów na wzór wielkich europejskich miast.

Passage powstała w latach 1882–1885. Za projektem stali między innymi architekci Herman Wesstra jr. i J.C. van Wijk, a później projekt został uproszczony przez Henri Riecka. Całość utrzymano w stylu neorenesansowym, z dużą ilością dekoracyjnych detali, rytmicznymi fasadami i bardzo dużą ilością światła wpadającego przez szklane zadaszenie. Oficjalne otwarcie odbyło się 4 maja 1885 roku.

Na początku Passage miała dwa główne ramiona zbiegające się przy centralnej okrągłej przestrzeni. Dopiero w 1929 roku dodano trzecie przejście w stronę Hofweg, dzięki czemu układ galerii zaczął przypominać trójramienny pasaż. Ten fragment zaprojektowano już w trochę innym stylu, bardziej zbliżonym do architektury początku XX wieku, ale całość nadal zachowała spójny charakter.

Najważniejsze jest jednak to, że De Passage jest dziś najstarszą zachowaną zadaszoną galerią handlową w Holandii. W Rotterdamie istniał starszy pasaż, ale został zniszczony podczas II wojny światowej. Haska Passage przetrwała i do dziś funkcjonuje dokładnie tak, jak planowano ponad 140 lat temu – nadal są tu sklepy, restauracje, kawiarnie i normalny ruch pieszy.

Pod koniec XIX wieku miejsce miało przyciągać przede wszystkim zamożniejszych mieszkańców Hagi. W sklepach sprzedawano rękawiczki, gorsety, parasole, laski, zegarki, biżuterię i inne luksusowe towary. Wcześniej bogatsi klienci często zamawiali podobne rzeczy bezpośrednio z Paryża. Passage miała sprawić, że nie trzeba będzie już szukać takich produktów za granicą.

Sam sposób robienia zakupów też był wtedy czymś nowym. Dzisiaj normalne jest chodzenie od sklepu do sklepu i oglądanie witryn bez konieczności kupowania czegokolwiek, ale pod koniec XIX wieku ten zwyczaj dopiero się rozwijał. Właśnie takie pasaże jak De Passage pomagały zmieniać zakupy z obowiązku w formę spaceru i spędzania wolnego czasu.

Do dziś dobrze widać tę funkcję. Nie trzeba przychodzić tutaj po nic konkretnego. Najlepiej wejść od strony Buitenhof albo Spuistraat i po prostu przejść całość. Najładniejszy fragment znajduje się przy centralnej części, gdzie ramiona Passage spotykają się pod wysokim przeszklonym dachem. Warto spojrzeć także na posadzkę z terrazzo, ozdobne fasady i detale znajdujące się ponad witrynami sklepowymi.

Cały zabytkowy kompleks jest obecnie Rijksmonumentem. W latach 2000–2008 przeprowadzono dużą renowację, podczas której odtworzono między innymi historyczny charakter fasad i naprawiono terrazzo. Dzięki temu najstarsza część zachowała wygląd bardzo zbliżony do dawnego pasażu, mimo że sklepy i funkcje wnętrz oczywiście zmieniały się przez kolejne dekady.

Warto też wiedzieć, że dzisiejsza De Passage składa się z dwóch wyraźnie różnych części. Oprócz zabytkowego pasażu istnieje również nowa część otwarta w 2014 roku, łącząca Spuistraat z Grote Marktstraat. Zaprojektowano ją w dużo bardziej współczesny sposób, z jasnym wnętrzem, wysokim szklanym dachem i fasadą wykończoną biało-niebieskimi ceramicznymi elementami inspirowanymi Delft Blue.

Nową część zaprojektował Bernard Tschumi. Nie próbuje ona udawać starej architektury, tylko tworzy kontrast pomiędzy XIX-wiecznym pasażem a współczesnym centrum miasta. Dzięki temu podczas krótkiego spaceru można praktycznie przejść od architektury końca XIX wieku do nowoczesnej galerii handlowej z XXI wieku.

Mimo komercyjnej funkcji Passage ma sporo wartości jako zwykła atrakcja architektoniczna. Można tutaj wejść bez biletu, przejść całość w kilkanaście minut albo zostać dłużej na kawę. Szczególnie dobrze wygląda przy gorszej pogodzie, bo cały pasaż jest zadaszony, a naturalne światło nadal wpada przez ogromne przeszklenia nad głową.

Lokalizacja też jest bardzo wygodna. Passage znajduje się praktycznie w samym sercu Hagi, kilka minut pieszo od Binnenhof, Buitenhof i Grote Marktstraat. Można więc łatwo dorzucić ją do zwykłego spaceru po centrum bez specjalnego planowania.