Biblioteka w kościele Broederenkerk

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

Bibliotheek Broederenkerk w Zutphen to jedno z tych miejsc, gdzie zwykła funkcja nagle dostaje zupełnie inną oprawę. Zamiast nowoczesnego budynku ze szkła i betonu mamy tutaj średniowieczny kościół, wysokie gotyckie łuki, jasne sklepienia i ogromne okna, a pomiędzy tym wszystkim stoją regały z książkami, komputery, stoliki do nauki i miejsca do spokojnego czytania.

Sam budynek powstał na początku XIV wieku jako kościół klasztorny dominikanów, zwanych też predikheren. Zakon osiedlił się w Zutphen w 1288 roku, a około 1306–1307 rozpoczęto budowę Broederenkerk. Do dziś jest to jeden z najlepiej zachowanych dawnych kościołów klasztornych tego typu w Holandii.

Architektura od początku była raczej surowa. Dominikanie należeli do zakonów żebraczych, więc ich kościoły nie miały wyglądać jak pałace. Broederenkerk jest trójnawową bazyliką bez transeptu, z wysokimi ostrołukowymi arkadami i wydłużonym chórem. Nad nim znajduje się niewielka sygnaturka z XVIII wieku, a od południa później dobudowano neoklasycystyczny portal.

Przez setki lat budynek oczywiście pełnił funkcję religijną, ale w XX wieku sytuacja zaczęła się zmieniać. Po 1970 roku kościół przez pewien czas stał pusty i pojawił się problem, co właściwie zrobić z tak dużym historycznym obiektem. W 1980 roku kupiła go gmina Zutphen, a kilka lat później pojawił się pomysł, który z dzisiejszej perspektywy wydaje się wręcz idealny: zamiast tworzyć kolejne muzeum albo zamykać budynek, przeniesiono tutaj bibliotekę publiczną.

Biblioteka działa w Broederenkerk od 1983 roku.

I właśnie to połączenie robi tutaj największe wrażenie. Wchodzicie do wnętrza, które ma ponad 700 lat, a zamiast ławek kościelnych widzicie regały, ludzi pracujących przy komputerach i osoby siedzące z książką pod gotyckim sklepieniem. Nie próbowano przy tym ukryć średniowiecznej architektury pod nową zabudową. Wręcz przeciwnie – większość współczesnych elementów została zaprojektowana tak, żeby nie konkurować z samym kościołem.

W 2017 roku biblioteka przeszła dużą modernizację. Zmieniono układ części podłóg, odnowiono tynki i oświetlenie, ograniczono ilość zabudowy, żeby zrobić więcej miejsca do pracy i czytania. Powstały też nowe przestrzenie na zajęcia, warsztaty i spotkania. W centrum nawy pojawiła się większa zamknięta przestrzeń edukacyjna, a prowadzące na nią schody mogą pełnić funkcję niewielkiej trybuny podczas wykładów czy wydarzeń.

Dzisiaj Broederenkerk jest więc czymś znacznie więcej niż miejscem, gdzie przychodzi się tylko wypożyczyć książkę. Są stanowiska do nauki, komputery, mocne Wi-Fi, leescafé i przestrzenie przeznaczone do kursów oraz warsztatów. Jednocześnie człowiek cały czas ma świadomość, że siedzi w miejscu z zupełnie innej epoki.

Najładniej wygląda oczywiście główna nawa. Jasne ściany, smukłe filary i malowane sklepienia tworzą ogromną przestrzeń, a nowoczesne regały stoją stosunkowo nisko, dzięki czemu nie zasłaniają architektury. Z górnego poziomu można spojrzeć w dół na całą bibliotekę i właśnie wtedy najlepiej widać kontrast pomiędzy średniowiecznym kościołem a współczesnym wnętrzem.

Fajne jest też to, że nie mamy tutaj atrakcji przygotowanej wyłącznie dla turystów. To nadal normalna biblioteka używana przez mieszkańców Zutphen. Ktoś przychodzi po książkę, ktoś pracuje przy laptopie, dzieci wybierają coś z działu młodzieżowego, a kilka metrów nad nimi ciągną się XIV-wieczne sklepienia.

Właśnie dzięki temu miejsce nie wygląda jak sterylnie odrestaurowany zabytek.

Można po prostu wejść, rozejrzeć się i zobaczyć, jak stary budynek dostał nowe życie bez utraty własnego charakteru. W Holandii jest sporo kościołów przerobionych na sklepy, hotele czy mieszkania, ale biblioteka w Broederenkerk jest jednym z tych przykładów, gdzie nowa funkcja naprawdę dobrze pasuje do dawnej przestrzeni.

Broederenkerk znajduje się kilka minut spacerem od centrum Zutphen, więc spokojnie można połączyć ją ze zwiedzaniem całego starego miasta. Sama biblioteka nie zajmie pół dnia, ale jako krótki przystanek podczas citytripu zdecydowanie warto tutaj zajrzeć.