Kościół św. Jerzego

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

Sint-Joriskerk stoi kilka kroków od Markt i ratusza w Venlo, ale łatwo przejść obok niego bez większego zainteresowania. Nie ma wielkiej wieży ani monumentalnej fasady, a z zewnątrz wygląda znacznie skromniej niż pobliska Sint-Martinusbasiliek. W rzeczywistości w jego murach siedzi ponad pięćset lat historii, a samo miejsce związane jest z miastem jeszcze dłużej. Kościół przechodził z rąk katolików do protestantów, służył jako magazyn zboża i został poważnie uszkodzony podczas II wojny światowej.

Historia zaczęła się od Sint-Jorisgasthuis, czyli przytułku i szpitala dla potrzebujących, który powstał tutaj pod koniec XIV wieku. Od niego nazwę wzięła również dzisiejsza Gasthuisstraat. Przy zakładzie działała kaplica, a w 1509 roku otrzymała zachowany do dziś późnogotycki chór zamknięty trzema ścianami. Kiedy około 1626 roku sam gasthuis rozebrano, kaplica przetrwała, ponieważ nadal była wykorzystywana.

Najbardziej burzliwy okres zaczął się kilka lat później. W czerwcu 1632 roku książę Fryderyk Henryk Orański zdobył Venlo podczas kampanii przeciwko Hiszpanom. W warunkach kapitulacji zapisano, że miejscowi protestanci otrzymają kościół św. Jerzego do publicznych nabożeństw. Nie nacieszyli się nim długo, bo już w 1637 roku miasto ponownie znalazło się po stronie hiszpańskiej i protestanci musieli się wynieść. Dopiero w 1702 roku, po kolejnym przejęciu Venlo przez wojska Republiki, kaplica została im przekazana na stałe.

Stara kaplica szybko zrobiła się za mała. W 1718 roku budowniczy Pleun van Bolnes z Dordrechtu rozbudował ją w charakterystyczny plan przypominający literę T. Średniowieczny chór pozostawiono, a po bokach powstały znacznie większe części przeznaczone dla wiernych. Żeby zrobić na nie miejsce, rozebrano trzy sąsiednie domy - ich piwnice zachowały się pod obecnym kościołem. Z tego okresu pochodzą również okrągłołukowe okna i niewielka otwarta wieżyczka na skrzyżowaniu dachów.

Wnętrze jest znacznie jaśniejsze i prostsze niż w typowym katolickim kościele. Zachowały się jednak elementy z różnych okresów, między innymi XVIII-wieczna ambona, mosiężny pulpit oraz witraże w chórze z początku XVIII wieku. Jest też dzwon odlany w 1836 roku przez J.B.N. Gaularda. Sam budynek od 1971 roku chroniony jest jako Rijksmonument.

Ciekawą historię ma również muzyka w tym miejscu. W 1716 roku protestancka wspólnota otrzymała na polecenie Stanów Generalnych organy pochodzące z dawnego kościoła penitenten w Roermondzie. Instrument był później wielokrotnie przebudowywany, a jego dawną obudowę ostatecznie przeniesiono do muzeum. Obecne organy powstawały etapami od lat 60. XX wieku i zostały później rozbudowane oraz odrestaurowane.

Kościół jeszcze raz stracił swoją normalną funkcję po wkroczeniu wojsk francuskich. W 1795 roku Francuzi zajęli budynek i urządzili w nim magazyn zboża. Podobne rzeczy spotkały wtedy wiele kościołów w regionie - dla armii duża, sucha sala w centrum miasta była po prostu wygodnym magazynem. Później świątynia wróciła do protestanckiej wspólnoty i przez XIX wiek ponownie służyła nabożeństwom.

Znacznie większe szkody przyszły pod koniec II wojny światowej. Walki i bombardowania Venlo w 1944 roku uszkodziły dach oraz sklepienia Joriskerk. Po wojnie rozpoczęła się długa restauracja zakończona dopiero w 1957 roku. Przy okazji zmieniło się otoczenie budynku - wyburzono kilka sąsiednich domów i wytyczono Sint Jorisstraat, dzięki czemu kościół, wcześniej mocniej wciśnięty w zwartą zabudowę starego miasta, został odsłonięty od strony ulicy.

Sint-Joriskerk jest ciekawy właśnie dlatego, że nie próbuje konkurować rozmiarem z wielkimi świątyniami. W jednym stosunkowo niewielkim budynku mamy pozostałość średniowiecznego szpitala, gotycki chór z 1509 roku, ślady wojny osiemdziesięcioletniej, XVIII-wieczną rozbudowę i powojenną restaurację. A wszystko stoi dosłownie kilka minut od ratusza, więc podczas spaceru po centrum Venlo zdecydowanie warto tutaj zajrzeć.