Bostoren – leśna wieża widokowa

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

Bostoren Schovenhorst w Putten to jedna z ciekawszych wież widokowych na Veluwe, bo sama panorama jest tutaj tylko częścią atrakcji. Konstrukcja ma około 40 metrów wysokości, prowadzi na nią 235 stopni, a po drodze można przechodzić przez kolejne poziomy wieży, zaglądać do ściany z budkami lęgowymi i – jeśli ktoś ma ochotę – wejść na wysoko zawieszoną siatkę. Najdziwniejsze czeka jednak na samej górze. Zamiast zwykłego pustego tarasu widokowego znajduje się tam niewielki ogród z drzewami i roślinami, jakby kawałek lasu został przeniesiony kilkadziesiąt metrów nad ziemię.

Wieża stoi na Landgoed Schovenhorst, którego historia zaczęła się w 1848 roku. Wtedy J.H. Schober kupił około 80 hektarów wrzosowisk pod Putten i rozpoczął bardzo nietypowy jak na tamte czasy eksperyment. Sprowadzał nasiona drzew z różnych części świata i sprawdzał, które gatunki poradzą sobie na piaszczystych glebach Veluwe. Nie chodziło mu wyłącznie o stworzenie ładnego ogrodu. Szukał drzew, które mogłyby nadawać się do holenderskiego leśnictwa i zamienić mało produktywne wrzosowiska w wartościowy las.

Z tych doświadczeń powstały kolejne ogrody dendrologiczne. Najstarszy Kleine Pinetum pochodzi właśnie z 1848 roku, a część posadzonych wtedy drzew ma dziś ponad 170 lat i osiąga wysokość przekraczającą 40 metrów. W 1865 roku założono Grote Pinetum, później pojawił się Josinapark, arboretum oraz Drie Continentenbos. Łącznie na Schovenhorst znajduje się pięć różnych bomentuinen, czyli ogrodów drzewnych, w których można zobaczyć gatunki pochodzące między innymi z Azji, Ameryki Północnej i różnych części Europy.

Właśnie z tą historią eksperymentowania z drzewami związany jest pomysł na Bostoren. Architekt Bjarne Mastenbroek z biura SeARCH nie chciał projektować zwykłej wieży z platformą na górze. Jego koncepcja była bardziej jak pionowa ścieżka przez korony drzew. Cała wieża ma przypominać ogromne drzewo z wystającymi na różnych wysokościach „gałęziami”, czyli platformami i elementami pozwalającymi spojrzeć na las z innej perspektywy.

Najciekawsze jest to, że pomysł przeniesienia drzew na szczyt nie był dekoracją dodaną na końcu. Rośliny przeznaczone do górnego ogrodu wybierano i przygotowywano wcześniej właśnie z myślą o warunkach panujących kilkadziesiąt metrów nad ziemią. Na wysokości około 38 metrów powstał więc mały fragment zieleni, który nawiązuje do eksperymentów Schobera sprzed ponad półtora wieku. Wtedy sprawdzano, czy egzotyczne drzewa poradzą sobie na glebie pod Putten, tutaj sprawdza się ich funkcjonowanie na sztucznie utworzonym kawałku ziemi wysoko nad lasem.

Droga na górę jest celowo częścią całego doświadczenia. Nie idzie się po prostu jednym zamkniętym ciągiem schodów. Na kolejnych poziomach zmienia się widok i kontakt z otaczającymi drzewami. Najpierw poruszamy się między pniami, później zbliżamy do koron, aż w pewnym momencie znajdujemy się ponad nimi. Dla odważniejszych przygotowano siatkę wspinaczkową zawieszoną na wysokości około 30 metrów. Można wejść nad pustą przestrzeń i spojrzeć w dół praktycznie bez klasycznej podłogi pod stopami. Nie trzeba oczywiście z niej korzystać, żeby dostać się na szczyt.

Po pokonaniu wszystkich 235 stopni wychodzi się na najwyższy poziom. Panorama jest bardzo szeroka, bo okolica Putten nie ma wysokiej zabudowy zasłaniającej horyzont. Widać lasy Veluwe, Gelderse Vallei, kierunek Amersfoort, a przy dobrej przejrzystości również charakterystyczne wiatraki stojące na terenach polderowych. To nie jest widok na kilka kilometrów lasu i koniec – szczególnie przy dobrej pogodzie łatwo zauważyć, jak bardzo zmienia się krajobraz poza samą Veluwe.

Wizyta na Bostoren ma najwięcej sensu właśnie w połączeniu ze spacerem po całym Schovenhorst. Samo landgoed ma około 177 hektarów, z czego prawie 150 hektarów zajmuje las. Wśród drzew dominują wysokie daglezje, miejscami osiągające 35–40 metrów, ale dzięki dawnym eksperymentom w ogrodach można znaleźć znacznie bardziej egzotyczne gatunki.

W Kleine Pinetum rośnie między innymi mamucia sekwoja, japońska kryptomeria czy charakterystyczna parasolowata Sciadopitys verticillata. W Arboretum drzewa pogrupowano według regionów geograficznych, żeby można było obserwować ich rozwój w bardziej naturalnych warunkach konkurencji. Drie Continentenbos ma natomiast bardziej leśny charakter i pokazuje, jak gatunki z różnych kontynentów radzą sobie już nie jako pojedyncze kolekcjonerskie okazy, ale część większego drzewostanu.

Na terenie są również zwykłe trasy spacerowe, speelbos dla dzieci oraz Brasserie Schovenhorst. Dzięki temu spokojnie można zrobić z wizyty półdniowy wypad zamiast przyjeżdżać tylko po to, żeby wejść na wieżę i od razu wracać do samochodu.

📍 Bostoren Schovenhorst Landgoed Schovenhorst Garderenseweg 93, 3881 GK Putten.

Duży parking znajduje się przy Garderenseweg, a od niego trzeba przejść około 500 metrów w głąb landgoed. Sam teren Schovenhorst jest dostępny bezpłatnie od wschodu do zachodu słońca, natomiast wejście na Bostoren jest płatne. Bilet można kupić online albo zapłacić bezpośrednio przy wejściu kartą. Wieża jest obecnie otwarta codziennie mniej więcej od 9:00 do 17:30, ale przed dalszym wyjazdem warto sprawdzić aktualne godziny, bo mogą się zmieniać.

Bostoren Schovenhorst warto odwiedzić przede wszystkim razem z całym landgoed. Sama wieża jest naprawdę fajna – 40 metrów, 235 schodów, siatka wysoko nad ziemią i ogród na samym szczycie – ale dopiero po spacerze przez stare pineta zaczyna być jasne, dlaczego właśnie tutaj ktoś wpadł na pomysł postawienia „pionowego lasu”. Schovenhorst od 1848 roku było miejscem eksperymentowania z drzewami, a Bostoren jest po prostu jego najbardziej współczesnym i zdecydowanie najbardziej widowiskowym etapem.