Airborne at the Bridge – historia bitwy o Arnhem

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

Airborne at the Bridge w Arnhem to niewielkie muzeum położone praktycznie przy samym John Frostbrug, czyli moście, który we wrześniu 1944 roku stał się jednym z najważniejszych celów Operacji Market Garden. Nie jest to wielka placówka z halami pełnymi czołgów i sprzętu wojskowego. Tutaj największą siłą jest lokalizacja. W środku poznaje się historię walk o most, a kilka minut później można wyjść na Rijnkade i stanąć dokładnie przy miejscu, o które walczono przez kilka dni.

Operacja Market Garden rozpoczęła się 17 września 1944 roku. Alianci chcieli przejąć serię mostów w Holandii i w ten sposób otworzyć sobie szybką drogę dalej w stronę Niemiec. Plan zakładał, że amerykańskie, brytyjskie i polskie oddziały powietrznodesantowe opanują kluczowe przeprawy, a następnie utrzymają je do czasu nadejścia wojsk lądowych. Najbardziej wysuniętym celem całej operacji był most drogowy przez Ren w Arnhem.

Do Arnhem skierowano brytyjską 1st Airborne Division, ale sytuacja od początku zaczęła się komplikować. Strefy lądowania znajdowały się kilka kilometrów od miasta, a droga do mostu prowadziła przez teren, na którym znajdowały się silniejsze niemieckie oddziały, niż wcześniej zakładano. Duża część Brytyjczyków została zatrzymana jeszcze przed dotarciem do celu.

Do północnego przyczółka mostu dotarła tylko część żołnierzy dowodzonych przez Johna Frosta. Zajęli oni budynki wokół mostu i przez kolejne dni próbowali utrzymać pozycję. Niemcy atakowali piechotą, artylerią i pojazdami pancernymi, a okolica stopniowo zamieniała się w ruiny. Brytyjczykom zaczynało brakować amunicji, jedzenia i środków medycznych, a liczba rannych szybko rosła.

Wojska lądowe, na które czekali, nie dotarły na czas.

Po kilku dniach obrona została praktycznie rozbita, a most nie został utrzymany. Arnhem stało się jednym z symboli niepowodzenia całej Operacji Market Garden, a później historia ta została rozsławiona przez książkę i film „A Bridge Too Far”.

Dzisiejszy John Frostbrug nie jest dokładnie tą samą konstrukcją, którą widzieli żołnierze w 1944 roku. Most został później poważnie uszkodzony i odbudowany. W 1978 roku otrzymał nazwę na cześć Johna Frosta, którego oddziały przez kilka dni broniły północnego końca przeprawy.

Airborne at the Bridge skupia się przede wszystkim na osobistych historiach ludzi, a nie tylko na mapach i ruchach wojsk. Jedną z głównych postaci jest brytyjski porucznik John Grayburn, który walczył przy moście i został pośmiertnie odznaczony Victoria Cross. Druga historia dotyczy niemieckiego oficera Viktora Gräbnera, dowódcy jednostki rozpoznawczej 9. Dywizji Pancernej SS. Trzecia opowiada o holenderskim kapitanie Jacobie Groenewoudzie, który służył jako oficer łącznikowy przy brytyjskich oddziałach.

Takie podejście sprawia, że muzeum nie pokazuje bitwy tylko z jednej strony. Widać różne doświadczenia ludzi, którzy znaleźli się w tym samym miejscu, ale po przeciwnych stronach frontu.

Ważną częścią ekspozycji jest również historia mieszkańców Arnhem. Ich domy znalazły się bezpośrednio pomiędzy walczącymi oddziałami, a wiele ulic i budynków zostało poważnie zniszczonych. Po zakończeniu głównych walk mieszkańcy zostali zmuszeni do opuszczenia miasta, które przez długi czas pozostawało praktycznie puste.

To jeden z ciekawszych elementów całej historii, bo pokazuje, że bitwa o Arnhem nie była tylko wojskową operacją. Dla mieszkańców oznaczała utratę domów, ucieczkę i miesiące życia poza własnym miastem.

Sama ekspozycja nie jest duża i można ją spokojnie przejść w stosunkowo krótkim czasie. Najlepiej jednak nie kończyć wizyty przy wyjściu z muzeum. Warto zejść w stronę Rijnkade, przejść się pod sam most i zobaczyć, jak niewielki był obszar, na którym toczyła się część najcięższych walk.

Dopiero na miejscu dobrze widać, jak blisko siebie znajdowały się poszczególne pozycje i jak trudne było utrzymanie północnego przyczółka.

Airborne at the Bridge jest oddziałem Airborne Museum Hartenstein w Oosterbeek. Jeśli interesuje Was temat Operacji Market Garden, najlepiej połączyć oba miejsca. Hartenstein jest znacznie większym muzeum i pokazuje całą historię bitwy o Arnhem, od lądowań spadochroniarzy, przez walki w Oosterbeek, aż po późniejszą ewakuację żołnierzy przez Ren.

Airborne at the Bridge skupia się natomiast dokładnie na moście i jego najbliższym otoczeniu.

To właśnie dzięki temu oba miejsca dobrze się uzupełniają.