Rezerwat przyrody regionu Gooi

DLACZEGO WARTO?

Co czeka na miejscu.

Goois Natuurreservaat to nie jeden zamknięty park z główną bramą i wyznaczoną trasą. To ogromna sieć terenów przyrodniczych rozrzuconych po całym regionie Gooi, z których spora część otacza Hilversum.

Łącznie chronionych jest tutaj już ponad 2900 hektarów. Są lasy, szerokie wrzosowiska, piaszczyste fragmenty, stare pola i miejsca, w których można iść przez kilka kilometrów praktycznie bez zabudowań. Trochę zaskakuje, że wszystko znajduje się tak blisko jednej z najbardziej zurbanizowanych części Holandii.

Szczególnie fajnie wygląda to późnym latem, kiedy ogromne połacie wrzosów robią się fioletowe. Jesienią większą robotę robią lasy, a przez cały rok na części terenów można spotkać stada owiec, szkockie krowy czy sarny.

Ale najciekawsze jest to, że niewiele brakowało, żeby sporej części tego krajobrazu dzisiaj w ogóle nie było.

W 1922 roku pojawił się plan wybudowania na Bussummerheide i Westerheide ogromnego miasta-ogrodu dla około 50 000 mieszkańców. Miało to pomóc rozwiązać problemy mieszkaniowe Amsterdamu. Plany były już całkiem zaawansowane, ale wywołały duży sprzeciw mieszkańców i pierwszych holenderskich działaczy zajmujących się ochroną przyrody.

Ostatecznie zwyciężyła zupełnie inna wizja.

11 listopada 1932 roku powstała Stichting Gooisch Natuurreservaat, a kilka miesięcy później kupiono ponad 1500 hektarów lasów i wrzosowisk. W dokumentach zapisano, że mają pozostać chronione "na zawsze". Zamiast kolejnych ulic i domów zachowano więc jeden z największych zielonych obszarów w tej części kraju.

Ślady człowieka są tutaj jednak znacznie starsze niż samo Hilversum.

Na Westerheide i Hoorneboegse Heide nadal można znaleźć prehistoryczne kurhany. Część z nich powstała już w epoce brązu i żelaza. Na Westerheide znajduje się również rozległe pole urnowe, uważane za jedno z najlepiej zachowanych w Holandii. W ziemi znajdowano między innymi urny, kamienne narzędzia, groty, brązowe siekiery i ozdoby.

Czyli człowiek spacerował po tych terenach tysiące lat przed powstaniem pierwszych współczesnych miast w okolicy.

Po drodze można trafić także na znacznie młodsze ślady historii. Przez Westerheide biegnie ziemny wał, który już od 1428 roku wyznaczał granicę pomiędzy Hilversum i Laren. Granica była ważna między innymi dla pasterzy. Jeśli owca przeszła na niewłaściwą stronę, zgodnie z dawnymi zasadami mogła stać się własnością sąsiedniej miejscowości.

Jednym z najbardziej nietypowych fragmentów jest Zanderij Crailoo. Jeszcze w XIX wieku rozciągały się tutaj wrzosowiska, później przez dziesięciolecia na ogromną skalę wydobywano piasek. Dzisiaj dawną piaskownię ponownie oddano naturze, tworząc mokradła i łąki, na których pojawiły się ptaki, nietoperze i rzadkie rośliny.

Nad torami kolejowymi, drogą i terenami sportowymi przechodzi tutaj również ogromna Natuurbrug Zanderij Crailoo. Ma około 800 metrów długości i według zarządcy jest największym ekoduktem w Europie. Dzięki takim przejściom zwierzęta mogą ponownie przemieszczać się pomiędzy terenami, które wcześniej zostały przecięte drogami i koleją.

Na spacer można wybrać między innymi Westerheide, Hoorneboegse Heide albo okolice Zanderij Crailoo. Są też dłuższe trasy prowadzące przez kilka różnych terenów, więc bez problemu można zrobić tutaj kilkunastokilometrową wycieczkę.

Najfajniejsze jest jednak to, że nie trzeba mieć żadnego konkretnego celu. Wystarczy wejść na jedną ze ścieżek, przejść przez las i po chwili znaleźć się na ogromnym otwartym wrzosowisku.

A kiedy patrzy się na ten krajobraz, warto pamiętać, że sto lat temu ktoś chciał postawić w tym miejscu całe nowe miasto.

Na szczęście ten plan został tylko na papierze.